Charakterystyka wybranych elementów otoczenia biznesu na Pomorzu

Współczesne nazewnictwo: instytucje otoczenia biznesu, środowisko otoczenia przedsiębiorczości, wspieranie przedsiębiorczości czy sieci wspierania sektora MŚP, zastąpiło bardzo popularne w pierwszych latach transformacji ustrojowo-gospodarczej określenie „trzeci sektor”. Dzisiaj określenie to jest stosowane częściej dla organizacji non profit działających w sferze społecznej. Dotyczy działań dotyczących kwestii wrażliwych społecznie, w których głównym atrybutem nie jest kalkulacja ekonomiczna, zysk, rentowność czy rozwój stricte materialny, a wsparcie bezradnych, potrzebujących i nieprzystosowanych osób i środowisk. Największy udział procentowy firm otoczenia przedsiębiorczości stanowią instytucje młode, mające od 5-6 /powstawały w okresie przystąpienia Polski do struktur UE/ do około 20 lat /instytucje powstałe w okresie transformacji/. Są to przede wszystkim takie organizacje, jak: centra wspierania przedsiębiorczości, agencje regionalne, inkubatory przedsiębiorczości, jednostki szkoleniowo-doradcze i informacyjne, fundusze pożyczkowe i poręczeniowe oraz jednostki będące głównym produktem Funduszu Współpracy, Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości i Krajowego Systemu Usług. Na drugim biegunie są nieliczne, ale posiadające wpływową rolę instytucje kilkudziesięcioletnie, o ogromnych tradycjach i cieszące się dużym zaufaniem, m.in. ze sfery B+R (uczelnie, instytuty naukowo-badawcze itp.). Stanowią one niewielki procent, ale grają dużą rolę we wspieraniu przedsiębiorczości. Najważniejszym zadaniem dla wysoko wykwalifikowanych IOB jest pośrednictwo w komunikacji biznesowej i informacyjnej na styku dwu grup: B+R oraz MMŚP. Współpraca tych dwu światów, dwu „gwar” komunikacyjnych w dobie innowacyjności i konkurencyjności jest wręcz nieunikniona, jednak niejednokrotnie pozostaje w sferze marzeń. Prowadzi to do niewykorzystania szans rozwojowych regionu. Dokładnie ta sfera stanowi treść hipotez badawczych pracy doktorskiej autora, że:

       rzeczywistą determinantą rozwoju firm sektora małych i średnich przedsiębiorstw są instytucje otoczenia biznesu

       im większa luka między otoczeniem a jego postrzeganiem przez właściciela-menedżera,tym mniejsza szansa na rozwój             firmy.

Przeciętna jednostka otoczenia biznesu posiada od 5 do 9 osób personelu. Jednakże jednostki tego typu przy realizacji części                    usług korzystają ze specjalistów zewnętrznych na zasadzie umów o dzieło lub zlecenia. Przykładem są realizacje szkoleń czy              projektów realizowanych ze środków strukturalnych. Tworzenie partnerstw, konsorcjów projektowych stało się nie tylko                    potrzebą czasów, ale koniecznością optymalizacji procesów i kosztów. Stąd statystyczne zatrudnienie w jednostce otoczenia               biznesu jest nieco mylące w stosunku do podejmowanych i realizowanych przez nią działań. Ogromnie ważny wskaźnik wynika                  z analizy „jakości” osób zatrudnionych w tychże jednostkach. Pracownicy merytoryczni, doradcy, trenerzy stanowią w niektórych                 z nich do 100% obsady. Następuje u nich wymienność funkcji oraz swego rodzaju wszechstronność. Działają również na zasadzie                 sieci i kooperacji (np.: Stowarzyszenie „Wolna Przedsiębiorczość w Gdańsku, prowadząca sieć jednostek wspierających               powstawanie i rozwój MŚP w województwie pomorskim). Przedmiotem osobnej analizy powinny być sposoby i źródła                 finansowania działalności wszystkich wspomnianych wcześniej jednostek otoczenia przedsiębiorczości. Często głównym źródłem finansowania tychże są środki pozyskiwane w formie grantów z programów Unii Europejskiej. Coraz większy udział procentowy             źródeł finansowania stanowią środki pochodzące z różnych szczebli samorządu /najmniej w tej grupie ze szczebla powiatowego,         którego większość budżetu (ok. 94 %) finansowana jest dotacjami celowymi i w związku z tym, generując niskie dochody własne,                nie może on w istotny sposób wspierać jednostek otoczenia biznesu/.  Dość znaczna liczba IOB wykazuje własne środki jako                 główne źródło finansowania działalności. Formą wsparcia przez samorządy lokalne stały się też m.in.: szereg ulg w podatkach           lokalnych, preferencyjne stawki za dzierżawę lokali pod działalność gospodarczą, udział w formie nieruchomości w strefach    ekonomicznych, parkach technologicznych itp. Często to różnego rodzaju dotacje, które najistotniejszą rolę spełniają dla                   jednostek badawczo-rozwojowych i naukowych oraz centrów technologicznych i informacji. „Montaże finansowe”,                                   dzięki którym bieżąca działalność IOB jest finansowana łącznie z kilku źródeł, są na porządku dziennym. 

Statystyczna lokalizacja typowej jednostki wspierającej MMŚP to środowisko miejskie, którego liczebność wynosi powyżej 40 tys. mieszkańców. Po przeanalizowaniu danych GUS i PARP oraz własnych doświadczeń wynika, iż struktura typowej jednostki wsparcia jest wynikiem zapotrzebowania adresatów usług, czyli MŚP w danym środowisku.

Jak wskazuje przykład Stowarzyszenia „Wolna Przedsiębiorczość” w Gdańsku, często organizacja naturalnie przekształca się   w sieć, głównie w celu znalezienia się bezpośrednio przy głównym odbiorcy usług. W ten sposób „w terenie” powstają jej lokalne ośrodki.