System z marginesu czy margines systemu czyli kondycja i zróżnicowana dostępność instytucji otoczenia biznesu w województwie pomorskim? Determinanty rozwoju sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (MMŚP).

Część tematu, dotycząca kwestii mniejszej dostępności usług wspierających przedsiębiorczość oraz ich marginalizacji poza obszarem metropolii trójmiejskiej, jest być może łyżką dziegciu w beczce miodu. Czy tak musi być? Oczywiście, że tak. To w Trójmieście znajduje się serce finansów Pomorza, zawsze w zasięgu czujnego wzroku urzędu marszałka, urzędu wojewody i Regionalnej Instytucji Finansującej (RIF). Ponadto, tu zlokalizowane są praktycznie wszystkie uczelnie i placówki badawczo-rozwojowe (B+R). To tu, przy dużej liczbie klientów, powstają jak grzyby po deszczu jednostki otoczenia biznesu. Tutaj urzęduje i pracuje „kwiat intelektualny” regionu. Ta część artykułu jest więc nie od rzeczy. W Pomorskiem dominują mikro i małe przedsiębiorstwa. Oznacza to, że w przeważającej liczbie jedynym kreatorem rzeczywistości gospodarczej jest właściciel-menadżer. Oznacza to również, że struktura zatrudnienia firmy jest niewielka i nieskomplikowana. Przeciętny właściciel – menadżer, co wynika z analizy moich doświadczeń oraz badań prowadzonych w ramach pracy doktorskiej, charakteryzuje się ponadto relatywnie:

- niewystarczającymi kwalifikacjami;

- niską świadomością i wiedzą o działalności rynkowej;

- niską jakością swoich działań rynkowych.

Właściciele-menadżerowie, niejednokrotnie pełniąc w swojej firmie wszystkie funkcje na raz, a chcąc sprostać warunkom konkurencyjności, powinni - a właściwie muszą - korzystać z szeroko rozumianego wsparcia instytucji otoczenia biznesu (IOB) i dostępnych dla nich narzędzi; inaczej nie przetrwają lub osiągną etap stagnacji. Dodatkową determinantą konieczności korzystania z usług IOB są ogromne i szybkie zmiany zachodzące obecnie w gospodarce regionu. Powyżej przytoczone, a tylko wybrane argumenty łącznie stwarzają pilną konieczność zaangażowania całego wachlarza różnych instrumentów, które staną się katalizatorem w adaptacji przedsiębiorstw do zmian i rozwoju w zakresie konkurencyjności i innowacyjności oraz badań (osobną kwestią jest stwierdzenie, na ile owi właściciele-menadżerowie posiadają świadomość potrzeby skorzystania z usług IOB, a na ile trzeba ją dopiero wykreować lub na ile ona zostanie wymuszona przez rynek).

Otwartym pozostaje pytanie, czy instytucje te są w wystarczającym stopniu przygotowane do podjęcia działań na ogromna skalę w ramach szybko zmieniających się wymagań rynku. Brak zunifikowanego, wysokiej jakości systemu usług oraz ich nieodpowiednie skomunikowanie powoduje, iż nie są one dobrze widoczne ani rozpoznawalne przez potencjalnych beneficjentów tych usług, czyli sektor MŚP. Działania zmierzające do poprawy tego stanu podjęto w województwie pomorskim; założenia projektowanego systemu wydają się być wzorcowymi, a na pewno pilotażowymi w tym wymiarze w skali kraju. Zostały one opisane w ostatnim podrozdziale niniejszego artykułu.

W kolejnej części artykułu opisany został system wsparcia oferowany przez instytucje otoczenia biznesu w województwie pomorskim; należy jednak zaznaczyć, że duża część opisywanej rzeczywistości ma charakter niezwykle dynamiczny, a szczupłość i czasochłonność opracowania nie pozwala na pełną i jednoznaczną, „tu i teraz”, definicję całości uwarunkowań.